Den hippokratiske ed: Forskjell mellom sideversjoner

Ny side: == Den hippokratiske ed, også kjent som legeløftet == Medisinsk etikk bygger på den hippokratiske ed, også ofte kalt legeløftet. Den hippokratiske ed ble sannsynligvis til i Hellas, og tilskrives den greske legen Hippokrates. Han kalles gjerne for legekunstens far, og skrev eden i skriftsamlingen Corpus Hippocraticum. Eden er ikke juridisk bindende, men tradisjonelt ble den avlagt av nyutdannede leger. Selv om den hippokratiske ed har blitt modifisert flere ganger, regnes den…
 
Ingen redigeringsforklaring
Linje 5: Linje 5:
[[File:HippocraticOath.jpg|thumb|I middelalderen ble den hippokratiske ed utformet som et kors]]
[[File:HippocraticOath.jpg|thumb|I middelalderen ble den hippokratiske ed utformet som et kors]]


Dette er den tidligste overlevende versjonen av den hippokratiske ed på gresk:
Dette er den tidligste overlevende versjonen av den hippokratiske ed på gresk (Hippocrates of Cos 1923):


<blockquote>
<blockquote>
?µ??µ? ?p?????a ??t??? ?a? ?s???p??? ?a? ??e?a? ?a? ?a???e?a? ?a? ?e??? p??ta? te ?a? p?sa?, ?st??a? p??e?µe???, ?p?te??a p???se?? ?at? d??aµ?? ?a? ???s?? ?µ?? ????? t??de ?a?s????af?? t??de:
ὄμνυμι Ἀπόλλωνα ἰητρὸν καὶ Ἀσκληπιὸν καὶ Ὑγείαν καὶ Πανάκειαν καὶ θεοὺς πάντας τε καὶ πάσας, ἵστορας ποιεύμενος, ἐπιτελέα ποιήσειν κατὰ δύναμιν καὶ κρίσιν ἐμὴν ὅρκον τόνδε καὶ συγγραφὴν τήνδε:


???ses?a? µ?? t?? d?d??a?t? µe t?? t????? ta?t?? ?sa ?e??t?s?? ?µ???, ?a? ß??? ?????ses?a?, ?a? ??e?? ???????t? µet?d?s?? p???ses?a?, ?a? ????? t? ?? a?t?? ?de?f??? ?s?? ?p?????e?? ???es?, ?a? d?d??e?? t?? t????? ta?t??, ?? ??????s? µa????e??, ??e? µ?s??? ?a? s????af??, pa?a??e???? te ?a? ?????s??? ?a? t?? ???p?? ?p?s?? µa??s??? µet?d?s?? p???ses?a? ????? te ?µ??? ?a? t??? t?? ?µ? d?d??a?t??, ?a? µa??t?s? s???e??aµµ????? te ?a? ????sµ????? ??µ? ??t????, ???? d? ??de??.
ἡγήσεσθαι μὲν τὸν διδάξαντά με τὴν τέχνην ταύτην ἴσα γενέτῃσιν ἐμοῖς, καὶ βίου κοινώσεσθαι, καὶ χρεῶν χρηΐζοντι μετάδοσιν ποιήσεσθαι, καὶ γένος τὸ ἐξ αὐτοῦ ἀδελφοῖς ἴσον ἐπικρινεῖν ἄρρεσι, καὶ διδάξειν τὴν τέχνην ταύτην, ἢν χρηΐζωσι μανθάνειν, ἄνευ μισθοῦ καὶ συγγραφῆς, παραγγελίης τε καὶ ἀκροήσιος καὶ τῆς λοίπης ἁπάσης μαθήσιος μετάδοσιν ποιήσεσθαι υἱοῖς τε ἐμοῖς καὶ τοῖς τοῦ ἐμὲ διδάξαντος, καὶ μαθητῇσι συγγεγραμμένοις τε καὶ ὡρκισμένοις νόμῳ ἰητρικῷ, ἄλλῳ δὲ οὐδενί.


d?a?t?µas? te ???s?µa? ?p? ?fe?e?? ?aµ???t?? ?at? d??aµ?? ?a? ???s?? ?µ??, ?p? d???se? d? ?a? ?d???? e???e??.
διαιτήμασί τε χρήσομαι ἐπ᾽ ὠφελείῃ καμνόντων κατὰ δύναμιν καὶ κρίσιν ἐμήν, ἐπὶ δηλήσει δὲ καὶ ἀδικίῃ εἴρξειν.


?? d?s? d? ??d? f??µa??? ??de?? a?t??e?? ?a??s?µ??, ??d? ?f???s?µa? s?µß?????? t????de: ?µ???? d? ??d? ???a??? pess?? f?????? d?s?.
οὐ δώσω δὲ οὐδὲ φάρμακον οὐδενὶ αἰτηθεὶς θανάσιμον, οὐδὲ ὑφηγήσομαι συμβουλίην τοιήνδε: ὁμοίως δὲ οὐδὲ γυναικὶ πεσσὸν φθόριον δώσω.


????? d? ?a? ?s??? d?at???s? ß???t?? ?µ?? ?a? t????? t?? ?µ??.
ἁγνῶς δὲ καὶ ὁσίως διατηρήσω βίον τὸν ἐμὸν καὶ τέχνην τὴν ἐμήν.


?? teµ?? d? ??d? µ?? ??????ta?, ??????s? d? ????t?s?? ??d??s? p?????? t?sde.
οὐ τεμέω δὲ οὐδὲ μὴν λιθιῶντας, ἐκχωρήσω δὲ ἐργάτῃσιν ἀνδράσι πρήξιος τῆσδε.


?? ????a? d? ???sa? ?? ?s??, ?se?e?s?µa? ?p? ?fe?e?? ?aµ???t??, ??t?? ??? p?s?? ?d????? ????s??? ?a? f??????, t?? te ????? ?a? ?f??d?s??? ????? ?p? te ???a??e??? s?µ?t?? ?a? ??d????, ??e?????? te ?a? d?????.
ἐς οἰκίας δὲ ὁκόσας ἂν ἐσίω, ἐσελεύσομαι ἐπ᾽ ὠφελείῃ καμνόντων, ἐκτὸς ἐὼν πάσης ἀδικίης ἑκουσίης καὶ φθορίης, τῆς τε ἄλλης καὶ ἀφροδισίων ἔργων ἐπί τε γυναικείων σωμάτων καὶ ἀνδρῴων, ἐλευθέρων τε καὶ δούλων.


? d? ?? ???e?ape?? ?d? ? ????s?, ? ?a? ??e? ?e?ape??? ?at? ß??? ?????p??, ? µ? ??? p?te ???a?e?s?a? ???, s???s?µa?, ????ta ??e?µe??? e??a? t? t??a?ta.
ἃ δ᾽ ἂν ἐνθεραπείῃ ἴδω ἢ ἀκούσω, ἢ καὶ ἄνευ θεραπείης κατὰ βίον ἀνθρώπων, ἃ μὴ χρή ποτε ἐκλαλεῖσθαι ἔξω, σιγήσομαι, ἄρρητα ἡγεύμενος εἶναι τὰ τοιαῦτα.


????? µ?? ??? µ?? t??de ?p?te??a p?????t?, ?a? µ? s??????t?, e?? ?pa??as?a? ?a? ß??? ?a? t????? d??a??µ??? pa?? p?s?? ?????p??? ?? t?? a?e? ??????: pa?aßa????t? d? ?a? ?p???????t?, t??a?t?a t??t??.
ὅρκον μὲν οὖν μοι τόνδε ἐπιτελέα ποιέοντι, καὶ μὴ συγχέοντι, εἴη ἐπαύρασθαι καὶ βίου καὶ τέχνης δοξαζομένῳ παρὰ πᾶσιν ἀνθρώποις ἐς τὸν αἰεὶ χρόνον: παραβαίνοντι δὲ καὶ ἐπιορκέοντι, τἀναντία τούτων.
</blockquote>
</blockquote>


Linje 42: Linje 42:
*Svein Atle Skålevåg (2009-04-13) ''Hippokrates''. [ONLINE] Tilgjengelig: https://sml.snl.no/Hippokrates [2017-05-07]
*Svein Atle Skålevåg (2009-04-13) ''Hippokrates''. [ONLINE] Tilgjengelig: https://sml.snl.no/Hippokrates [2017-05-07]
*Frida Skatvik og Svein Atle Skålevåg (2017-04-24) ''Den hippokratiske ed''. [ONLINE] Tilgjengelig: https://snl.no/Den_hippokratiske_ed [2017-05-07]
*Frida Skatvik og Svein Atle Skålevåg (2017-04-24) ''Den hippokratiske ed''. [ONLINE] Tilgjengelig: https://snl.no/Den_hippokratiske_ed [2017-05-07]
*Hippocrates of Cos (1923). ''The Oath''. Loeb Classical Library. 147: 298–299. doi:10.4159/DLCL.hippocrates_cos-oath.1923. Hentet 6. oktober 2015.
*Wikipedia-brukere ''Den hippokratiske ed''. [ONLINE] Tilgjengelig: https://no.wikipedia.org/wiki/Den_hippokratiske_ed [2017-05-07]
*Wikipedia-brukere ''Den hippokratiske ed''. [ONLINE] Tilgjengelig: https://no.wikipedia.org/wiki/Den_hippokratiske_ed [2017-05-07]
*Wikipedia-brukere ''Hippocratic Oath''. [ONLINE] Tilgjengelig: https://en.wikipedia.org/wiki/Hippocratic_Oath [2017-05-07]
*Wikipedia-brukere ''Hippocratic Oath''. [ONLINE] Tilgjengelig: https://en.wikipedia.org/wiki/Hippocratic_Oath [2017-05-07]
*Wikipedia-brukere ''Medisinsk etikk''. [ONLINE] Tilgjengelig: https://no.wikipedia.org/wiki/Medisinsk_etikk [2017-05-07]
*Wikipedia-brukere ''Medisinsk etikk''. [ONLINE] Tilgjengelig: https://no.wikipedia.org/wiki/Medisinsk_etikk [2017-05-07]